Otkrijte severnu Eviju

destinacije

U eri masovnog turizma nije lako pronaći skrivena – neotkrivena mesta u Evropi. Jedan od skrivenih dragulja Grčke je Severna Evija – mesto gde ćete se osećati kao kod kuće, uz mogućnost da upoznate lokalno stanovništvo i razumete tradicionalni način života, čujete o mitologiji i istoriji, probate domaću i autentičnu hranu. Od banjskih gradova do vinskog turizma i od vulkanskih ostrva do najboljih plaža u Grčkoj – Evija je destinacija koju morate da otkrijete ovog leta.

Evija, drugo po veličini ostrvo u Grčkoj i treće u istočnom Mediteranu, nalazi se u blizini prefekture Atika. Međutim ima donekle kopneni karakter, pošto ga dva mosta – savremeni, viseći i stariji, klizni – povezuju sa kopnenom Grčkom, nazvanom „Sterea Ellada“. Evija ima divne plaže, prijatnu klimu, arheološke spomenike, mnogo termalnih izvora, ukusne hrane i stoga je popularna obližnja destinacija za stanovnike Atine. Različiti nalazi u nekoliko delova oblasti (Istiaia, Kirinthos, Psachna, Amarinthos, Artaki, Karistos itd.) svedoče da je Evija bila naseljena još od paleolita. Značajni arheološki nalazi su iskopani iz perioda bakra. Ruševine iz ranog helenskog perioda pronađene su u Lefkanti, Vasiliko i u Maniki, Halkida, dok su u Oreoi i Aliveri pronađene ruševine srednjeg helenskog perioda. Konačno, grobnice i ruševine posthelenskog i mikenskog doba iskopane su u mnogim oblastima Halkide. Antički gradovi Evija osnovali su značajne kolonije u Sredozemnom moru (Halkidiki, Mala Azija, Južna Italija), dok je Eretrija bila jedan od najmoćnijih gradova tokom klasičnog perioda. Tokom vizantijske ere, Evija je bila veoma prosperitetna i činila je deo Departmana Grčke.

Za vreme otomanske okupacije, Evija je bila pod turskom kontrolom, a Grčkoj se pridružila tek posle fermana od 13. juna 1830. Posle maloazijske tragedije 1922. godine, veliki broj izbeglica se trajno nastanio u Nea Artaki i Nea Lampsakos, kao i u izbegličkim naseljima u Halkidi i Amarintosu. Tokom Drugog svetskog rata Eviju su bombardovali Nemci dok je otpor meštana bio veoma jak.

Edipsos je poznato letovalište koje tokom leta ugosti oko 40.000 turista. Oblast je popularna po svojim termalnim banjama koje su posećivali Aristotel i Plutarh. Danas postoji više od 80 termalnih izvora sa temperaturom od 28°C do 86°C. Lekovite karakteristike ovih izvora pomažu bolestima poput artritisa, dok se banjskom terapijom žene mogu lečiti ginekološka oboljenja i seksualna disfunkcija muškaraca. Naselje Edipsos nalazi se 4km NE od banjskog grada. Što se tiče regiona Edipsos, on se nalazi 111 km severozapadno od Halkide. Edipsos je povezan trajektom sa Arkicom, Ftiotida.

Lihadonisija je arhipelag severozapadno od Evije. Danas je ovaj arhipelag poznat kao evropski karibi zbog egzotičnih boja i svih nijansi plave. Ostrva koja se nalaze nasuprot rta Lichada u severozapadnom krajnjem delu Evije i nasuprot malog grada Kamena Vurla u centralnoj Grčkoj. Administrativno pripadaju opštini Istiaia-Aidipsos, u regionalnoj jedinici Evia. Arhipelag se sastoji od sedam prelepih ostrva. Najveća od njih je Manolija i jedina je imala stanovnike u prošlosti. Ostala ostrva su Strongili, Mikri Strongili, Steno, Vagija, Vorijas i Limani. Najveće ostrvo – Manoliju u letnjim mesecima posećuju mnogi turisti.

Gialtra je jedna od najbolje čuvanih tajni severne Evije, to je ribarsko selo gde turizam tek počinje, tako da ćete imati prelepe plaže samo za sebe. Gialtra je takođe banja kao u blizini Edipsosa i možete pronaći mineralne izvore i toplu vodu tokom cele godine. Lokacije u blizini Gialtre uključuju drevni grad Atinai Diades i selo Agios Georgios Gialtras.

Vinski turizam je veoma važan za severnu Eviju i jedna od najpoznatijih vinarija je vinarija Vriniotis koja se nalazi u Gialtri, u severnoj Eviji, samo nekoliko kilometara od Edipsosa i otvorena je za posete svakog dana u godini i pogled oduzima dah. Obilazak prati jedinstvenu stazu kroz vinograd, staru presu za vino, vinariju, podrum hrastovih buradi i završava se u sali za degustaciju, gde posetioci mogu da degustiraju i kupe vina.

Terme Sila – najstariji spa i velnes centar u Grčkoj

destinacije

Leto je savršeno vreme za uživanje i opuštanje, ali u isto vreme možete da podmladite svoje telo i dušu uz vellness tretmane. Nema boljeg mesta za kombinaciju podmlađivanja i opuštanja od najstarijeg banjskog grada u Grčkoj – Edipsosa na prelepom ostrvu Evija – skrivenog raja u Egejskom moru. Tokom odmora u Edipsosu možete plivati, uživati na suncu, posetiti brojne lokacije oko ostrva Evia. Ako tražite kombinaciju luksuza i vellness tretmana, ne tražite dalje, jer u centru Edipsosa, na prelepoj obali, možete pronaći najstariji spa hotel u ovom delu Evrope – Thermae Silla Spa i Vellness hotel.

Thermae Silla Spa and Vellness Hotel je istorijska i lokalna znamenitost, koja datira iz prvih godina Republike Grčke. Hotel nudi nenametljiv luksuzan, ali domaći smeštaj i direktno je povezan sa spa sadržajima kako bi se omogućio lak pristup. Dva restorana hotela nude raznovrsna zdrava jela zasnovana na lokalnim proizvodima.

Samo sat i po od Međunarodnog aerodroma u Atini, smešten na Eviji, drugom najvećem ostrvu u Grčkoj, Edipsos je poznat po svojim termalnim izvorima koji leče i podmlađuju još od antike. Hipokrat i Aristotel su obilazili izvore i pisali o njihovim blagodetima i retkoj mikroklimi koju stvaraju. More je uvek toplo i sunce sija 300 dana u godini, mame posetioce na ronjenje čak i zimi!

Mineralni izvori Edipsosa poznati su po svojim lekovitim svojstvima još od 4. veka pre nove ere. U Edipsosu mineralna izvorska voda izvire iz prirodnih bunara dubokih i do 3.000 m na temperaturama od 75-85o C. Bogata je različitim metalima i elementima, u količini od oko 40-45gr po litru. Indikovan za: Mišićno-skeletna oboljenja/Artroza Reumatizam/Artritis, Poteškoće u kretanju, Slabost usled operacije ili traume/kožne bolesti, Relaksacija i podmlađivanje.

Veoma je važno da voda iz sopstvenog izvora Thermae Silla sadrži i tragove radona, za koji je dokazano da stimuliše imuni sistem i nudi terapeutske prednosti u pravoj dozi. Najefikasniji i prirodniji tretman za bolove u kostima i zglobovima je terapija blatom. Kompletan tretman zahteva minimalno 12 sesija, može biti celog tela ili delimičan (izvodi se samo na ograničenim područjima kao što su vrat, leđa, zglobovi) i razvija se u 4 faze: terapija blatom, balneoterapija, reakcija i masaža.

Posetite sajt Thermae Silla da biste izabrali tretman koji vam najviše odgovara. www.thermaesilla.gr

Pulja – otkrijte autentičan mediteran na jugu Italije

destinacije

Leto je stiglo i u ovo doba godine smo uvek u potrazi za nekim novim destinacijama. Nekim novim obalama, mirisima i ukusima. Italija je uvek dobra ideja, ali pored toliko različitih gradova i regiona koje nudi ova mediteranska zemlja, kako odlučiti gde iskoristiti svojih 10 dana letnjeg odmora? Prvi korak je pronaći povoljan let, a kako je sve više novih linija za Bari, na jugu Italije, to je dobra ideja da se otkrije ovaj sakriveni dragulj južne Italije. Pulja je specifična jer je krasi spoj klasične Italije sa malo balkanskog začina, jer ipak je ovo region koji nam je vrlo blizak, kako geografski, tako i istorijski. Prve civilizacije koje su naselile ovaj deo mediterana su bili Iliri sa Balkana tako da kulturološke veze postoje još iz antičkog perioda.

Danas je Pulja region Italije koji nudi vrhunsko uživanje u autentičnom turizmu, daleko od poznatih lokacija sa prenatrpanim plažama, ovaj deo mediterana je zadržao svoje lokalne ukuse i mirise. Ovde ćete moći da upoznate lokalnu kulturu, kupite domaće proizvode, probate najbolju fokaču i masline ali i pronađete svoju plažu bez potrebe da se gurate sa velikim brojem turista. Preko 850 kilometara obale, stotine srednjevekovnih gradova, katedrala i tvrđava krase jedan do sada manje promovisani deo apeninskog poluostrva.

Bari, Crvena Zvezda početkom devedesetih, kripta svetog Nikole u istoimenoj Katedrali, to su sve pojmovi koji su nam poznati i koje vezujemo uz region Pulja. Ali ovaj deo Italije ima mnogo više od toga da ponudi turistima. Krenimo redom, i ako želimo da posetimo tirkizno more, prelepe peščane plaže i stenovite litice prva stanica treba da nam bude arhipelag Tremiti, na krajnjem severu Pulje.

Ima više načina kako doći do ovog arhipelaga, ali svakako najzanimljiviji je redovnom linijom helikoptera koja se odvija između međunarodnog aerodroma Fođa ( Foggia ) i heliodroma na najvećem ostrvu ovog arhipelaga, ostrvu San Domino, koje je ujedno i najnaseljenije i u kojem se nalazi najveći broj plaža ali i hotela. Osim San Domina, treba posetiti i ostrvo svetog Nikole na kojem se nalazi manastir ali i autentični gradić sa samo 20 stanovnika. Istorija, kultura, gastronomija krase ovaj jedinstveni arhipelag u južnom Jadranu, ali ono zbog čega turisti u sve većem broju dolaze na ova ostrva su jedinstveni spoj peščanih i stenovitih plaža, litica i mirisa borove šume.

Ali Pulja nisu samo prelepe plaže i sve nijanse plave i zelene jadranskog mora. U ovom italijanskom regionu možete da otkrijete srednjevekovne gradove uz obalu mora u kojima se održao autentični lokalni duh, koji masovni turizam još nije osvojio. Jedno od mesta koje treba obići je Molfeta. Ovo je srednjevekovni dragulj Italije i Pulje pre svega zbog jedinstvene katedrale koja je spoj romanike i gotike. Osim krivudavih ulica koje više liče na lavirint u kojem želite da se izgubite, ovo mesto krasi i jedno od najlepše uređenih šetališta uz obalu koje možete naći u ovom delu Pulje. Tokom popodnevnih sati lokalni ribari nude svež ulov, tako da ćete moći da osetite sve mirise mediterana dok se divite mediteranskoj arhitekturi ovog gradića.

Osim Molfeta koji se nalazi severno od Barija, u neposrednoj blizini, nalazi se i srednjevekovni grad Bišelje. Ovo mesto je poznato po luci iz koje možete iznajmiti jedrilicu i obilaziti obalu koja je duga preko 850 kilometara. Pre plovidbe ćete imati kratko predavanje o sigurnosti na samom brodu ali i o tome šta treba videti, koje plaže su najbolje u okolini. Prilikom plovidbe ovim delom obale Pulje primetićete veliki broj tvrđava koje se nalaze na samim plažama. Na svakih desetak kilometara po jedna srednjevekovna tvrđava, koje su služile kao znak za uzbunu prilikom najezde pirata ili Turaka u 16. veku. Iako je Pulja svojim najvećim delom u ravnici, obala je vrlo jedinstvena i krasi je veliki broj plaža, uvala ali i litica sa kojih možete da skačete u more.

Za ljubitelje istorije, mesto koje mora da se poseti je grad Manfredonija, koji se nalazi na samom početku poluostrva Gargano, na severu Pulje. U ovom srednjevekovnom gradu možete videti sve slojeve kulture i istorije Pulje, jer osim odbrambenih tvrđava koje su izgradili različiti narodi, možete primetiti da je i sama arhitektura grada drugačija od ostatka Pulje. Razlog tome je što je ovde uticaj španskih osvajača bio veći tokom srednjeg veka, tako da se to oslikava i na samim građevinama u centru grada. Ovaj grad su opsedale mnoge vojske zbog svog strateškog položaja, a osim Španaca, tu su svoje temelje ugradili i Nemci i Francuzi.

Za obilazak Pulje potrebno je dosta vremena, jer svaki deo ovog italijanskog regiona ima svoje specifičnosti, jedinstvenu arhitekturu, prelepe plaže i uvale. Osim Molfeta, mesta Bišelje i Manfredonije, treba posetiti i grad Trani kao i Vieste, ali malo poznatiji Polinjano a Mare kao i Monopoli koji se nalazi južno od Barija.

Ujedinjeni Arapski Emirati

destinacije

Do sada su se svi upoznali sa Dubaijem – futurističkim gradom u sred arapske pustinje koji već više od dve decenije privlači turiste sa svojim nesvakidašnjim atrakcijama, najvišoj zgradi na svetu, prelepim plažama i najeksluzivnijim hotelima. Međutim Ujedinjeni Arapski Emirati su mnogo više od toga – sastoje se iz sedam Emirata koji su se udružili u federaciju koja je danas jedna od najrazvijenijih država na svetu i osim nafte po kojoj su poznati, danas ulažu sve više u nove tehnologije, transport ali i turizam. 1971. godine nastala je federacija Ujedinjenih Arapskih Emirata koja se osim Dubaija sastoji i iz Abu Dabija, Šardže, Ađmana, Um el Kuvejna i Fudžejre. Sedmi Emirat – Ras el Hajma se priključio godinu dana kasnije, 1972. godine.

Klima Ujedinjenih Arapskih Emirata je pustinjska tako da treba izbegavati vreli letnji period kada su temperature nepodnošljive i za lokalno stanovništvo. Najbolji period za posetu je od novembra do aprila. Kuhinja je vrlo zanimljiva jer osim klasične arapske ima i dosta začina i uticaja indijske i drugih azijskih kuhinja. Nekada skup malih pustinjskih naseobina razbacanih po persijskom zalivu gde su se nomadi bavili stočarstvom i vađenjem bisera iz mora, danas su Ujedinjeni Arapski Emirati država koja je jedan od najvećih izvoznika nafte na svetu. Ali kako su svesni da nafte neće biti zauvek tu, užurbano rade na razvijanju ostalih grana privrede a inostranim gostima je najzanimljivija činjenica da su turizam stvorili ni iz čega.

Sve je počelo krajem devedesetih godina kada je u Dubaiju izgrađen jedan od najviših hotela Burdž el Arab, koji je sinonim za luksuz i danas je jedan od simbola Emirata. Nakon toga, svi svetski hotelski brendovi su počeli da ulažu u turizam u ovu pusinjsku državu a brojne atrakcije su privlačile sve više turista. Danas je moguće posetiti i najvišu zgradu na svetu – Burdž Kalifu, ali osim inovativnih građevina i dobre turističke infrastrukture u Dubaiju treba posetiti i stari deo grada gde ćete osetiti mirise orijenta i biti u prilici da vidite kako živi lokalno stanovništvo. Ujedinjeni Arapski Emirati danas imaju nešto više od 10 miliona stanovnika ali samo 10% od tog broja se odnosi na lokalce dok većinu čine stranci, pre svega indijci i radna snaga iz drugih azijskih država, Bangladeša, Filipina, Pakistana ali ima i sve više evropljana pa i naših ljudi koji rade na različitim pozicijama.

Abu Dabi je glavni grad Ujedinjenih Arapskih Emirata i ima najveću površinu kao i najveći izvoz nafte. Ali i pored bogatih nalazišta nafte, Abu Dabi je i sve veći rival Dubaiju kada je turizam u pitanju. Osim luksuznih hotela u Abu Dabiju možete posetiti jednu od najlepših džamija na svetu – džamiju Šeika Zajeda koja privlači veliki broj turista. Tu su i prelepe plaže ali i zabavni parkovi kao i mogućnost posete pustinji koja je po mnogima upravo najlepša na teritoriji Emirata Abu Dabi.

Šardža je emirat koji je poznat po tradicionalnoj arapskoj arhitekturi. Ima mnoštvo muzeja i sadržaja kulturnog turizma. Iako se nalazi pored Dubaija, Šardža je mnogo mirniji grad i idealan je za turiste koji žele da preko dana uživaju u obilascima muzeja ili mirnog odmora na plaži a tokom večernjih sati mogu da posete restorane i klubove Dubaija koji se nalazi samo desetak kilometara zapadno.

Ađman je sledeći emirat koji takođe sve više ulaže u turizam. U ovom Emiratu brojni hoteli se nalaze na samoj plaži, ali osim klasičnog odmora i uživanja u persijskom zalivu moguće je posetiti i tradicionalne pijace, muzeje kao i malu tvrđavu koja se nalazi u centru grada. Istočno od Ađmana nalazi se Um el Kuvain koji je najmanje razvijen Emirat, danas je potpuno autentičan jer nema razvijen turizam i možete videti kako su Emirati izgledali pre turističkog razvoja. Poznat je po šumama mangrova i očuvanoj prirodi. Ras el Hajma je Emirat koji se poslednji pridružio federaciji. Danas je to mesto nepreglednih peščanih plaža sa najprijatnijom klimom u celoj zemlji. Osim prelepog mora i plaža sa zlatnim peskom ovaj Emirat ima i visoke planine što mu omogućava da razvija i avanturistički i aktivni turizam po kojem je danas prepoznat.

Fudžejra je emirat koji izlazi na indijski okean. To je mesto velikih plantaža urmi i možete videti nepregledna polja pod palmama. Danas je ovaj emirat poznat i kao idealno mesto za vodene sportove ali i za kulturni turizam jer ima očuvane tvrđave i jednu od najstarijih džamija na arapskom poluostrvu.

Nea Potidea – tajna Halkidikija

destinacije

Nea Potidea je poznata i kao kapija Kasandre. To je jedno od brojnih naselja Halkidikija koje su naselile izbeglice iz Istočne Trakije 20-ih godina prošlog veka. Pored toga što svedoči burnom 20. veku, Nea Potidea je istorijski jedno od najbitnijih mesta, jer je uz obližnji Olintos bilo sedište antičkog Halkidikija i jedno od glavnih naselja severne Grčke. Najznačajniji relikt iz tog vremena je zid antičkog grada Potidee koji i danas okružuje severni deo grada i proteže se od Termajskog do zaliva Toroneos celom dužinom kanala.

Kanal je izgrađen još u prvom veku pre nove ere i nekoliko puta je bio zatrpavan i obnavljan. Nakon dolaska velikog broja izbeglica iz istočne Trakije tokom 20-ih godina prošlog veka, Nea Potidea se razvija u ribarsko naselje koje koristi prednost što izlazi na dva zaliva. Danas je to mirno i porodično mesto koje, pre svega, posećuju turisti iz Soluna, ali sve je više i stranih turista koji otkrivaju čari Nea Potidee. To je mesto koje krasi jedna od najdužih i najširih peskovitih plaža Kasandre. Velika uređena plaža je sa istočne strane grada, dok sa zapadne strane, koja gleda na zaliv Termaikos, nema uređene plaže jer je karakterišu strme litice. Osim velikog broja kafea, taverni i poslastičarnica, Nea Potidea je idealno mesto za turiste koji žele da provedu odmor u miru i šetnji.

Uz kanal Nea Potidee nalazi se lepo mesto za šetnju sa puno zelenila, gde možete videti ostatke antičkog utvrđenja, a na samom kraju šetališta nalazi se mali park, kao i pogled ka Nea Mudaniji, gde ćete uživati u lepim zalascima sunca. Kanal Potidee ima karakterističnu azurnu boju, a brojne lokalne taverne nude uvek sveže morske plodove koje svakodnevno donose ribari koji plove između dva zaliva.

EKO – poljoprivreda, od agro turizma do održivog razvoja

eko turizam

Savremeni način poljoprivredne proizvodnje doveo je do iscrpljivanja ali i značajnog zagađenja zemljišta. Smanjena je produktivnost, a povećani su troškovi proizvodnje. U seoskim sredinama Srbije intenzitet poljoprivredne proizvodnje  se smanjuje, pre svega jer nema dovoljno radne snage a zbog odlaska mladih seosko stanovništvo je sve starije. Izlaz iz ovih problema ruralnog stanovništva nalazi se u preorjentisanju na održivi način poljoprivredne proizvodnje.

Ali šta je zapravo održiva poljoprivreda?

U Rio de Ženeiru, 1992. god. na konferenciji Ujedinjenih Nacija o održivoj sredini i razvoju u Agendi 21 Održiva poljoprivreda definisana je kao deo ukupnog održivog razvoja. Sam naziv održiva poljoprivreda(sustainable agriculture) potiče od latinske reči sustinere (sus – ispod, tenere – držati) i označava održivost tokom dužeg vremenskog perioda.

Način proizvodnje koji objedinjuje kako ekonomske, tako i ekološke elemente uz brigu za zdravlje ljudi jeste osnova održive poljoprivrede. Održiva poljoprivreda se sastoji iz više načina poljoprivredne proizvodnje koji čuvaju životnu sredinu i prirodne resurse, imaju veću produktivnost pa zadovoljavaju potrebu ljudi za hranom, unapređuju kvalitet života poljoprivrednika, lokalne zajednice i celokupnog društva.

Kako da ostvarimo održivost poljoprivrede?

-Prilikom sadnje useva treba birati sorte biljaka, koje su prilagođene lokalnim klimatskim uslovima kako bi bile što otpornije. Jedna od važnijih stavki je i smanjiti korišćenje pesticida i gajiti culture na organski način.

-Obogatiti zemljište hranljivim materijama na prirodan način je imperative kada je održiva proizvodnja u pitanju, agrotehničke mere moramo prilagoditi tipu zemljišta ali I samoj vrsti biljke koju želimo da gajimo.

Jedna od lekcija broj jedan održive poljoprivrede je I rotacija useva kao najmoćnija tehnika organske proizvodnje. Pri korišćenju mehanizacije trebamo imati u vidu da poljoprivredne mašine koje manje koriste goriva osim boljitka našem budžetu podržavaju I smanjenje zagađenja životne sredine.

Vrlo je bitno da osim poljoprivrednih kultura koje gajimo čuvamo I šume ali I pravimo nove zasade jer na taj način osim vazduha čuvamo I samo zemljište od erozije.

U stočarstvu je bitno da stoka bude u što prirodnijim uslovima kako bi povećala vitalnost I otpornost na bolesti a samim tim I smanjiti unos antibiotika. Upotreba stajnjaka za đubrenje I prihranu njiva je vrlo važna stavka održive poljoprivrede. Održivom poljoprivredom I organskom proizvodnjom smanjujemo zagađenje životne sredine a povećavamo bezbednost I kvalitet hrane kao I njenu konkurentnost na tržištu.

Zelena – održiva arhitektura

eko turizam

Većina nas pojam „zelena arhitektura“ shvata samo kao simbiozu između arhitekture i ozelenjavanje. Ipak, to je manje bitan aspekat zelene arhitekture.

Neke od prednosti zelene arhitekture su što je ona održiva I ekološka, ali svakako najznačajnija prednost zelene arhitekture u odnosu na dosadašnje načine gradnje je u tome što je ona energetski štedljiva. Izolacija prostora dovodi do značajnih ušteda energije I smanjenja gubitka toplote. Osim same izolacije stana, vrlo je bitno da stavimo akcenat I na položaje I projektovanje prozora I otvora. Potrebno je omogućiti određenoj količini sunčeve energije u obliku sunčevih zraka da uđe u sobu kroz staklo. Leti ne bi smelo da dodje do nagomilane toplote u sobi a zimi dobro projektovana izolacija, otvori I prozori doprinose smanjenju toplotne energije.

Od 2021. godine, sve države članice EU su se obavezale, da sve nove zgrade budu izgrađene kao takozvane zgrade skoro nulte energije, što je regulisano direktivom o zgradama iz 2010. godine. Razlog tome je, što se oko 40% ukupne energije u industrijskim zemljama, gubi za hlađenje i grejanje zgrada. Srbija treba da usvaja dobre primere u zelenoj arhitekturi I brzim tempom menja načine gradnje I projektovanja.

Pojam ,,pasivne kuće,, postaje standard kome Srbija treba da teži. Pasivne ili pametne kuće su energetski samodovoljne jer se napajaju energijom pomoću sistema solarnih ploča, geotermalne energije ili redje energijom vetra.

Prema kriterijumima za sertifikaciju, instituta za pasivnu kuću Darmstadt u Nemačkoj, pasivna kuća ne sme nadmašiti godišnju potrebu za grejanjem od 15 kilovat časova po kvadratnom metru. To znači da bi pasivna kuća trebalo da radi bez dodatnih i klasičnih sistema grejanja. Ventilacija takođe igra važnu ulogu. Da bi se ograničili gubici toplote u ventilaciji, u pasivnoj kući se instalira proverena ventilacija za prostor sa povratom toplote. Orijentacija zgrade je takođe izuzetno bitna. Pasivna kuća uvek treba da bude okrenuta ka jugu kako bi u potpunosti iskoristila sunčevu energiju.

Šta znači zelena arhitektura za Srbiju?

Većinu potrošnje energije u Srbiji čine fosilna goriva, koja imaju vrlo negativan uticaj na životnu sredinu. Na prvom mestu, Srbija mora da se koncentriše na obnovljive energije, jer 29,3% potrošnje energije u Srbiji otpada na sektor domaćinstava, koji je relativno visok. Potrošnja energije takođe igra važnu ulogu u ovom pogledu. Obnovljivi izvori energije iz vetra su obično skupi, generišu malo energije, a takođe bi bili skupi za uvoz i transport iz inostranstva. Srbija ima par velikih hidro elektrana ali mini hidro elektrane svakako nisu preporučljive, jer one negativno utiču na prirodu i celokupno na životnu sredinu. Pametna opcija je fokusiranje na solarnu energiju. Ona je jeftina, profitabilna, i što je najvažnije, sigurno dostupna. Sistemi solarnih ploča se mogu instalirati gotovo bilo gde i danas se mogu estetski prilagoditi zgradi. Što se tiče samih materijala koje koristimo moramo imati u vidu da je beton, koji se u Srbiji najčešće koristi zapravo ekološki vrlo štetan material, jer se tokom njegove proizvodnje i nabavke stvara mnogo emisija CO₂. Transport betona je takodje skup i uključuje veliku potrošnju goriva.

Dobra zamena bi bilo drvo kao građevinski materijal. Ovaj građevinski materijal ima dugu tradiciju u srpskoj kulturi I široko je dostupno potrošačima. Drvo tokom svog života upija emisiju CO₂, jeftinije je i ima vrlo niske emisije ugljen dioksida.

Tema „zelene arhitekture“ polako zauzima značajno mesto u Srbiji i treba je prilagoditi i uvesti u obrazovnom sektoru. U zemljama poput Nemačke, moduli za energetsko unapredjenje zgrada već se nude tokom studija arhitekture. Ovo takođe mora biti primer izučavanja arhitekture u Srbiji.

Ove i druge mere garantuju znatnu uštedu gubitaka energije, a time i troškova grejanja i hlađenja stanova u Srbiji. Potrošnja energije u sektoru privatnih domaćinstava, koja bi se smanjila za 29,3% na 20%, bi bila povoljna za srpsku ekonomiju. Pored toga, pomenute mere osiguravaju znatno niže zagađenje vazduha i pružaju odlučujuću podršku životnoj sredini.

Porto Plata – otkrijte prvo mesto novog sveta

kultura

Posle skoro 2 godine svetske pandemije koja je između ostalog poremetila i naše planove vezane za putovanja, želimo da ponovo krenemo sa otkrivanjem nekih novih obala, mesta sa puno različitih boja i ukusa. Potrebna su nam nova prostranstva i priče. Ne postoji bolje mesto za to od Porto Plate – mesta na severnoj obali Dominikanske Republike, jer upravo je to bilo prvo naselje novo-otkrivenog sveta koje je Kolumbo primetio na svom putu na kojem je trebao da otkrije Indiju a zapravo je otkrio potpuno novi svet koji danas poznajemo kao Centralna Amerika ili kao grupu karipskih ostrva. La Isabela – lokalitet koji se danas nalazi u zapadnom delu Porto Plate bilo je prvo stalno naselje koje je Kolumbo sagradio. Iako je La Isabela danas samo arheološki lokalitet na kome možete videti ruševine tadašnjeg malog naselja – samo nekoliko kilometara odatle nalazi se Porto Plata – šareni karipski grad koji je mnogo više od klasične slike koju imamo kada pomislimo na Karibe – Porto Plata osim lepih plaža i kristalno čiste vode atlantskog okeana ima dugu i burnu istoriju, brojne muzeje, tvrđave ali i lokalno stanovništvo koje je uvek spremno da vam pokaže osnovne korake Marengea i Baćate – lokalnog plesa Dominikanske Republike.

Srebrna Obala je prevod samog imena grada Porto Plate, ali otkud taj naziv? 1492. godine privučen prizorom srebrnog odsjaja oblaka koji su se nadvijali nad planinom Izabel de Tores iznad današnje Porto Plate, Kolumbo je odlučio da istraži taj predeo. Naišao je na domorodačku civilizaciju Taino – prvobitne stanovnike te oblasti i zajedno sa Špancima koji su došli sa njim sagradio je prvu crkvu kao i prvi dom u Americi, iako je mislio da je to zapravo Indija. Nakon prve plovidbe i otkrića novog sveta Kolumbo se vratio u Španiju pun utisaka ali i zlata. Upravo je to zlato i sva ostala bogastva koje je našao na Karibima i ostatku Amerike dovelo do burnih osvajanja i naseljavanja velikog broja Evropljana koji će zauvek promeniti taj deo sveta. Ostrvo su nazvali Hispanjola ili mala Španija – osnovali su i prvi veliki grad – Santo Domingo koji je i danas glavni grad Dominikanske Republike. Civilizacije su se smenjivale – Hispanjolu su pokušali da osvoje i drugi evropski narodi, vekovi brojnih sukoba su se nizali i konačno je nezavisnost Dominikanska Republika stekla 1844. godine. Sve ove civilizacije su uticale na to da osim prirodnih lepota, karipske i atlantske obale, vodopada i reka Dominikana danas može da se pohvali i velikim brojem kulturno-istorijskih spomenika.

Porto Plata je savršen primer kulturnog turizma na Dominikani. Centar starog grada je mesto sa najvećim brojem zgrada iz viktorijanskog doba na teritoriji Kariba, a osim dobro očuvanih vila i javnih institucija tu su i brojni muzeji. Jedan od najbitnijih muzeja je i muzej ćilibara. Obale Porto Plate su poznate i po nalazištima ćilibara a neki od primeraka insekata i životinja zarobljenih u ćilibaru su poslužile kao inspiracija Stivenu Spilbergu koji je na osnovu utisaka sa putovanja u Dominikanskoj Republici napravio dobro poznati film Park iz Doba Jure. Dominikana je danas mesto gde se snimaju brojni holivudski filmovi a lokacije u mnogim poznatim filmovima možete naći kako u okolini Porto Plate tako i širom zemlje.

Turisti se nakon pandemije vraćaju u velikom broju na obale Dominikane, a kako je to jedna od prvih zemalja koja je otvorila vrata turistima već sada se vraćaju na brojeve turista pre same pandemije. Ekonomija Dominikanske Republike dosta zavisi od turizma tako da je odluka da dozvole turizam bez ograničenja a i da dozvole velikim kruzerima da ponovo uplovljavaju u njene luke, bila dobra prilika za turistički sektor i hotele da ponovo otvore svoja vrata. Najbrojniji turisti su Amerikanci ali sve je više posetilaca iz Evrope koji žele kombinaciju odmora i aktivnog turizma a severne obale Dominikanske Republike su idealne za aktivni turizam kao i eko-turizam koji je sve popularniji. Turisti imaju prilike da obilaze plantaže kafe, kakaoa, banana, manga ali i da degustiraju rum – lokalno karipsko piće, da obilaze Nacionalne Parkove i druže se sa papagajima kao i da probaju zip-lajn i skakanje sa vodopada. Kulturni turizam je takođe grana turizma koja se ubrzano razvija i brojni lokaliteti se sređuju, obnavljaju se kulturne rute na kojima možete pratiti Kolumbova osvajanja ili naučiti kako se pravi rum i lokalni specijaliteti od egzotičnog voća.

Kosta Dorada ili zlatna obala na samo nekoliko kilometara od centra Porto Plate je najpoznatija plaža sa puno hotela i turistima iz celog sveta. Ali osim zlatne obale, na istoku i zapadu od grada nalaze se skrivena mesta koja treba otkriti. Sosua i Kabarete na istoku su mala mesta poznata po noćnom životu ali i velikim talasima i danas su centar aktivnog turizma i dobro su poznata svim turistima koji žele da jedre na dasci i uživaju u velikim talasima atlantskog okeana. Ali osim uzburkanog okeana na istočnoj strani Porto Plate tu su i dosta mirnije vode na zapadu gde možete naći jedinstvenu prirodnu pojavu – prelepa koralna ostrva sa prozirnom vodom koja su danas centar ronilačkog turizma koje posećuju turisti koji žele da plivaju sa ražama i drugim egzotičnim morskim životinjama, da rone ali i da plove na jedrilicama. Jedno od takvih mesta je Kajo Arena ili ,,rajska plaža,, kako je nazivaju turisti. Kajo Arena se nalazi kilometrima van obale i kako biste došli do ovog ,,prirodnog bazena,, morate iznajmiti čamac sa obližnjeg mesta na obali Punta Rusija.

Nakon pola sata vožnje i uživanja u prizorima uzburkanog Atlantika, odjednom ćete se naći u plitkim vodama okruženi koralnim grebenom i malim ostrvom u sred te zanimljive prirodne pojave. Na Kajo Areni možete biti sami tokom radnih dana kada nema puno turista, ali tokom vikenda ćete imati priliku da upoznate lokalne turiste koji će rado podeliti njihova iskustva i preporučiti vam najlepša mesta koja morate posetiti u Dominikanskoj Republici.

Nacionalni Park Tara – od posmatranja medveda do aktivnog turizma

eko turizam

Zbog nemogućnosti odlaska van zemlje ovog leta, i obilaska brojnih turističkih destinacija na koje su navikli proteklih godina, gradjani su se opredelili za otkrivanje Srbije i njenih prirodnih lepota. Redovi su se stvarali ispred turističkih atrakcija, tvrdjava, pa čak i manastira. Jedno od najposećenijih mesta je i Nacionalni Park Tara. Turisti su pravili redove ispred najpopularnijeg vidikovca Banjska Stena kako bi imali priliku da naprave fotografiju kojom bi se pohvalili na društvenim mrežama. Ali osim dobro poznatog vidikovca Nacionalni Park Tara nudi mnogo više, od posmatranja medveda i retkih vrsta ptica do aktivnog turizma.

Osim već dobro poznatih aktivnosti kao što je organizovani lov i ribolov, šetnji po prelepim šumama i proplancima Tare, sve veći broj domaćih ali i stranih turista se odlučuje za jedinstveni doživljaj – posmatranje medveda u njihovom prirodnom staništu. Nacionalni park Tara je dom najvećeg broja mrkog medveda u Srbiji i trenutno ima izmedju 50 i 60 jedinki ove vrste. Vrlo je redak slučaj da posetioci tokom šetnje ili planinarenja vide medveda, jer su oni inače vrlo sramežljivi i ljude ne vide kao plen već ga se plaše i izbegavaju sukobe. Međutim, susreti se ipak mogu dogoditi. Napadi medveda u našim krajevima su vrlo retki i čovek je u prirodi izložen 400 puta većem riziku od udara groma nego od bliskog susreta sa medvedom. Ukoliko se ipak desi da primetite medveda tokom vašeg odmora na planini dajte medvedu dovoljno prostora da nastavi svoj put, u većini slučajeva on će se brzo povući. Ako vam medved dolazi u susret a nije vas primetio učinite se prepoznatljivim, govorite mirno i polako se povlačite, ali pre svega nemojte bežati jer su medvedi među najbržim šumskim životinjama. Jedini slučaj kada je bežanje opravdano je kada vam je automobil u blizini. Kako bi posetiocima omogućili jedinstven doživljaj posmatranja medveda, Nacionalni Park Tara organizuje specijalne ture sa vodičima. Posle multimedijalne prezentacije o Nacionalnom parku i monitoringu mrkog medveda, rendžeri će vas terenskim vozilima odvesti daleko u šumu. Po izlasku iz vozila pešačite nekoliko stotina metara do čeke gde ćete u potpunom miru čekati pojavljivanje medveda. Morate se naoružati strpljenjem, nekada je potrebno da satima čekate do pojave medveda, a u nekim slučajevima ga nećete ni videti, jer oni su ipak divlje životinje i imaju svoj ritam koji nije u skladu sa organizovanim turizmom. U svakom slučaju, ako i ne dodje do bliskog susreta, uvek možete napraviti fotografiju pored drvenog panoa-skulpture medveda na vidikovcu Banjska Stena i na taj način imati lepu uspomenu na vaš izlet u divljinu.

Osim jedinstvenog staništa mrkog medveda, Nacionalni Park je dom reliktne i endemske vrste četinara – Pančićeve omorike koja se smatra za ,,živi fosil,, evropske i balkanske flore. Omorika uživa status zaštićene prirodne retkosti naše flore i zakonom je zabranjena njena seča. Pre nekoliko desetina miliona godina, u vreme toplog tercijera imala je daleko veći areal. Pred promenama klime, nastupanjem ledenog doba, omorika je jedino utočište našla u srednjem toku Drine, i danas se najveći deo njene populacije nalazi u okvirima Nacionalnog parka Tara. Iako je nema u velikom broju, lako ćete je primetiti u odnosu na ostale četinare po malo tamnijoj boji i po užoj krošnji.

Aktivni turizam je sve popularniji, kako u svetu, tako i kod nas, a Nacionalni park Tara je idealno mesto za posetioce sa viškom adrenalina. Osim vožnje kajaka Drinom, istraživanja kanjona sa vodičima, najpopularnija aktivnost u parku je alpinizam, odnosno penjane i spuštanje po strmim stenama i liticama kojima Tara zbog svog geološkog sastava obiluje.

Pored već poznatih vidikovaca Banjske stene, Bilješke stene i Crnjeskova, jedan od najlepših vidikovaca koje trebate posetiti je Sokolarica. Ovaj vidikovac u stvari sačinjava nekoliko manjih povezanih vidikovaca na nadmorskoj visini od 990 metara, a nalazi se iznad klisure Rače. Rezervat se odlikuje velikim bogastvom živog sveta, a najveće vrednosti su prašuma brdske bukve i čiste šume oraha u donjim delovima, dok se na višim kotama javljaju crni bor, smrča, jela, kleka i druge vrste. Ovo područje je stanište mrkog medveda i na stazi do vidikovca možete primetiti postavljenu bodljikavu žicu koja služi za prikupljanje materijala za genetske analize.

Na području planine Tare nalazi se nekoliko veštačkih jezera. Jezero Perućac i Zaovine su ovog leta bile ,,srpsko more,, i veliki broj posetilaca je uživao u kupanju i aktivnostima na vodi, ali većina njih ne zna da su zapravo ova dva jezera povezana velikim tunelima visokim i više od 600 metara. Radi se o reverzibilnoj hidro-elektrani. Tokom visokih vodostaja i pri smanjenoj energetskoj potrošnji voda iz Perućačkog jezera se pumpama i kroz tunele izbacuje na jezero Zaovine. Pri niskim vodostajima i u špicevima potrošnje električne energije ova voda se vraća, koristeći prirodni pad i služi za pokretanje turbina. Osim Zaovina i Perućca, tu su i manja jezera Spajići, Osoje i Kruščica.

Osim bogate prirode, Tara je i mesto jednog od najbitnijih kulturno-istorijskih spomenika Srbije – srednjevekovnog manastira Rača. Hram Vaznesenja Hristovog smešten je u selu Rača u podnožju planine Tara. Po predanju manastir je u drugoj polovini 13. veka podigao kralj Dragutin. U toku svoje burne istorije, dva puta je rušen do temelja, da bi današnju fizionomiju dobio 1835. godine. Po padu srednjevekovne srpske države bio je centar pismenosti i prepisivačke književnosti negujući poznatu ,,Račansku prepisivačku školu,, Za vreme Drugog svetskog rata u manastiru je čuvano ,,Miroslavljevo Jevandjelje,, najstarija srpska knjiga pisana u 12. veku. Interesantno je i da je u ovom manastiru službovao i Patrijarh srpski Gospodin Pavle.

Brojne su mogućnosti za obilazak i uživanje u Nacionalnom parku Tara, od prelepih vidikovaca, jezera, posmatranja životinja pa sve do alpinističkih sportova. Zbog sve većeg broja turista koje posećuju park sve je više djubreta koje ostaje u okviru Nacionalnog parka. Nove okolnosti su dovele do toga da smo fokusirani na naša prirodna blaga i lepote, i to je dobro, ali to blago trebamo da čuvamo, i pomognemo rendžerima i svima onima koji se brinu o prirodi i životinjama parka, tako što ćemo uvek razmišljati o tome da djubre ponesemo sa sobom, ne palimo vatru, pa čak ni cigarete, kako bi uživali i dalje u jednom od najlepših prirodnih celina u ovom delu Evrope.

Despotovac – spoj bogate istorije i čudesne prirode

destinacije

Na samo 130 kilometara od Beograda smešten je Despotovac, grad despota Stefana Lazarevića koji danas predstavlja centar gornje Resave. Malo je gradova u Srbiji koji mogu da se pohvale sa takvim spojem bogate istorije i čudesne prirode kao što je to Despotovac.

Najpoznatiji kulturno-istorijski spomenik ovog dela Srbije je Manastir Manasija. Manastir Manasija je svakako jedan od najznačajnijih spomenika srpske srednjevekovne kulture i pripada Moravskoj stilskoj grupi. Manastir je zadužbina Despota Stefana Lazarevića i izgrađena je između 1407. i 1418. godine. Odmah po osnivanju Manasija je postala kulturni centar despotovine. Resavska književna škola bila je čuvena po svojim prepisima i prevodima i posle pada despotovine-kroz ceo 15. i 16. vek.

Manastirski kompleks se sastoji od crkve, trpezarije i utvrđenja sa 11 kula, od kojih se najveća – DONŽON, ili Despotova kula, nalazi severno od crkve. Manastir Manasija je za vreme svog postojanja puno puta pustošena i razarana. Većina fresaka je nepovratno propala, a mozaik je samo delimično sačuvan. U donjim zonama pevnica očuvani su veličanstveni Sveti ratnici, a u gornjim scenama iz života Gospoda Isusa Hrista i njegove priče iz Jevanđelja. U oltarskoj apsidi naslikano je pričešće apostola i povorka Svetih otaca, među kojima i prvi srpski apostol – Sveti Sava.

Izvor Veliko vrelo i vodopad Veliki buk nalaze se u podnožju planine Beljanice. Zaštićeni su Uredbom Vlade Republike Srbije 1995. godine, kao Spomenik prirode Lisine koji predstavlja osobenu znamenitost fonda geo nasledja Srbije. Veliko vrelo pripada malobrojnoj grupi snažnih nekaptiranih kraških izvora i ističe se kao izuzetan primer gravitacionih vrela, dok vodopad predstavlja jedinstvenu pojavu među akumulativnim  bigrenim vodopadima Srbije. Danas vodopad Lisine predstavlja jedno od omiljenih izletišta ne samo Despotovčana već i turista iz cele Srbije.

Vodopad „Prskalo“ je jedinstven vodopad u Srbiji koji se nalazi na 13 km od naselja Resavica u blizini Despotovca. Za mnoge turiste iz Srbije vodopad Prskalo je tajna koju tek treba otkriti.

Najpoznatiji turistički objekat svakako je Resavska pećina, koju godišnje poseti  oko 50.000 ljudi. To je inače prva uređena pećina u Srbiji, koja preko 30 godina u svoja nedra prima sve ljubitelje prirodnih lepota. Resavska pećina je jedinstven speleološki objekat. Otkrivena je 1962 godine, nakon 10 godina ispitivanja i uređivanja otvorena je za posetioce 22 aprila 1972 godine. Istraživanja su izvodili speleolozi iz Novog Sada i Beograda na čelu sa prof.dr. Jovanom Petrovićem. Ispitano je oko 4500 metara hodnika, prohodna staza za posetioce je duga 800 metara. Spiralna staza kojom se kreću posetioci prolazi kroz 8 dvorana smeštenih u dva nivoa.

Senjski Rudnik, osnovan 1853. godine, najstariji je aktivni rudnik mrkog uglja u Srbiji i predstavlja najstariju očuvanu industrijsku oblast. U periodu od izgradnje železnice 1892. godine, koja je povezala ovaj rudnik uglja sa centralnom Srbijom, do početka II svetskog rata 1941. godine, Senjski Rudnik je bio jedna od najperspektivnijih oblasti u zemlji. Rudarsko naselje Senjski Rudnik izgrađeno je na šumovitim brdima iznad kompleksa rudnika uglja. Naselje je tipično za industrijske zajednice kasnog 19. i ranog 20. veka, a očuvane su stambene zgrade, škola, Dom kulture, crkva, zgrada železničke stanice, restoran i bolnica. U ovakvom jedinstvenom industrijskom pejzažu četiri objekta koriste se kao deo muzejskog kompleksa: upravna zgrada iznad Aleksandrovog potkopa, radionica, Muzej ugljarstva i izvozni toranj sa parnom mašinom. Na prostoru između ovih zgrada nalazi se park sa teškim mašinama i velikim predmetima korišćenim u rudarskim oknima Senjskog Rudnika i drugih rudnika Srbije.

Despotovac je mesto održavanja mnogih manifestacija, ali dogadjaj koji izaziva najviše pažnje svakog leta je viteški turnir. Ova jedinstvena manifestacija se održava zadnjeg vikenda u avgustu svake godine i dovodi zaljubljenike u srednji vek iz celog sveta.