Dok milioni turista godišnje obilaze grčke Meteore, retko ko zna da su upravo srpski vladari spasili i obogatili manastire na stenama u trenutku kada je njihova sudbina visila o koncu.

Meteori danas važe za jedno od najvećih čuda pravoslavnog sveta. Kameni stubovi koji se uzdižu iz tesalijske ravnice i manastiri koji kao da lebde između neba i zemlje svake godine privlače milione posetilaca iz celog sveta. Međutim, postoji deo njihove istorije koji se retko pominje u turističkim vodičima, a bez kojeg Meteori možda nikada ne bi postali ono što su danas.

Taj deo istorije vodi pravo do srpskih srednjovekovnih vladara.

U 14. veku, kada su prvi veliki manastiri na Meteorima počeli da se razvijaju, Tesalija nije bila samo grčka zemlja. Ovim prostorom upravljali su srpski vladari iz dinastije Nemanjića, a upravo su oni postali najvažniji zaštitnici monaških zajednica koje su se borile da opstanu na nepristupačnim stenama.

Monasi su imali veru, ali nisu imali bogatstvo.

Gradnja na vrhovima kamenih gromada bila je gotovo nemoguća misija. Svaka greda, kamen i svaka ikona morali su da budu podignuti mrežama i merdevinama stotinama metara iznad zemlje. Bez moćnih zaštitnika i velikih donatora, manastiri teško da bi mogli da se razvijaju, šire i prežive burna vremena koja su potresala Balkan.

Tada na scenu stupaju srpski vladari Simeon Uroš i njegov sin Jovan Uroš.

Njihova pomoć nije bila simbolična. Darivali su posede, novac, dragocenosti i zaštitu. Finansirali su obnovu crkava, izgradnju novih monaških konaka, biblioteka i cisterni za vodu. Zahvaljujući njihovim ulaganjima, manastiri su rasli, a Meteori postajali jedan od najvažnijih duhovnih centara pravoslavlja.

Istoričari posebno izdvajaju Jovana Uroša, vladara koji je učinio nešto nezamislivo za jednog srednjovekovnog gospodara.

Odrekao se prestola.

Napustio je vlast i zamak, obukao monašku rizu i do kraja života živeo među monasima kao Joasaf u manastiru Veliki Meteor. Nije ostao samo dobročinitelj sa strane, postao je deo zajednice koju je pomagao. Njegovo ime i danas zauzima posebno mesto u istoriji Meteora.

Upravo zbog toga mnogi istoričari smatraju da su srpski vladari odigrali ključnu ulogu u pretvaranju Meteora iz skromnih monaških naseobina u moćan duhovni centar koji će preživeti vekove ratova, osmansku vlast i političke promene.

Zato pitanje nije da li su Srbi osnovali Meteore – nisu.

Pravo pitanje glasi: da li bi Meteori danas bili ono što jesu bez srpskih zadužbina, novca i zaštite?

Odgovor se krije u kamenim zidovima manastira, starim poveljama i tragovima koje su iza sebe ostavili Simeon i Jovan Uroš.

Dok danas posetioci sa vidikovaca posmatraju jedno od najlepših mesta Evrope, malo ko zna da se među temeljima tog bogatstva nalazi i snažan srpski pečat.

Možda upravo zato Meteori nisu samo grčko blago. Oni su i deo srpske istorije urezan u stene koje vekovima dodiruju nebo.