Brod koji nije mogao da isplovi, biskup koji je sanjao Bogorodicu i bombe iz Drugog svetskog rata koje nikada nisu eksplodirale. U srcu jednog od najlepših gradova Kalabrije čuva se ikona za koju stanovnici veruju da ih vekovima štiti od nesreća. Ovo je priča o Madoni di Romaniji – svetinji koja povezuje istok i zapad, veru i istoriju, more i čuda.

Brod koji nije mogao da napusti Tropeu

Tropea je poznata po tirkiznom moru, plažama podno visokih stena i starom gradu koji izgleda kao kulisa za italijanski film. Ipak, iza njenih živopisnih fasada krije se priča koja se ne otkriva na prvi pogled. Za nju treba ući u katedralu, zastati pred jednom drevnom ikonom i saslušati legendu koju stanovnici prenose s generacije na generaciju.

Prema predanju, u vreme vizantijskih careva i verskih sukoba oko poštovanja svetih slika, brod koji je plovio iz pravca Istoka našao se u oluji i sklonio u luku Tropee. Na njemu se nalazila ikona Bogorodice, koja će kasnije postati poznata kao Madona di Romanija.

Kada se more smirilo i oštećenja na brodu bila popravljena, kapetan je pokušao da nastavi putovanje. Međutim, brod nije uspevao da isplovi. Pokušaji su se ponavljali, ali plovilo kao da je bilo prikovano za luku.

U isto vreme, gradski biskup počeo je da sanja neobičan san. U njemu mu se ukazivala Bogorodica i tražila da njena ikona ostane u Tropei, gde će postati zaštitnica grada. Prema legendi, san se ponavljao nekoliko noći, sve dok biskup nije odlučio da posluša poruku.

Kada su ikonu izneli sa broda i preneli na kopno, dogodilo se ono što je predanje sačuvalo kao prvo čudo: brod je najzad mogao da otplovi.

Tako je, veruju stanovnici Tropee, Bogorodica izabrala svoj grad.

Svetinja sa Istoka u srcu katoličke Italije

Ikona se danas čuva u katedrali posvećenoj Presvetoj Bogorodici od Romanije, odnosno Cattedrale di Maria Santissima di Romania. Impozantna normanska građevina potiče iz srednjeg veka, a njena istorija svedoči o slojevitom verskom i kulturnom nasleđu Kalabrije, kraja koji je vekovima bio pod snažnim vizantijskim uticajem.

Naziv „Romanija” ne odnosi se na današnju Rumuniju. U ovom istorijskom kontekstu, termin je označavao istočnorimsko, odnosno vizantijsko carstvo, iz čijeg je kulturnog kruga, prema predanju, ikona stigla u Tropeu.

U tome se krije i posebnost ove priče. U pretežno katoličkom gradu, u katedrali koja pripada katoličkoj crkvi, posebno mesto zauzima svetinja istočnog, vizantijskog porekla. Nije reč o pravoslavnoj crkvi, već o ikoni čije nasleđe podseća na vreme kada su istočni i zapadni Mediteran bili povezani trgovinom, moreplovcima, umetnošću i verom.

Za stanovnike Tropee, međutim, najvažnije nije kojoj tradiciji ikona pripada, već ono što ona za njih predstavlja: majčinsku zaštitu, nadu i obećanje da grad nikada nije sasvim prepušten sam sebi.

Od zemljotresa i kuge do bombi koje nisu eksplodirale

Priča o zaštitnici Tropee nije se završila dolaskom ikone. Naprotiv, tokom narednih vekova niz događaja dodatno je učvrstio verovanje da Bogorodica čuva grad.

Jedan od najvažnijih datuma u lokalnoj tradiciji je 27. mart 1638. godine. Prema predanju, biskup Ambrogio Cordova prethodno je bio upozoren u snu na razorni zemljotres. Organizovana je pokajnička procesija, a snažan potres zaista je pogodio Kalabriju. Stanovnici Tropee sačuvali su sećanje na taj dan kao na trenutak kada ih je Bogorodica zaštitila od velike nesreće.

Verovanje u njeno posredovanje povezano je i sa epidemijama kuge koje su pustošile južnu Italiju, kao i sa događajima iz Drugog svetskog rata.

U lokalnom predanju posebno mesto zauzimaju bombe koje su pale na Tropeu, ali nisu eksplodirale. Prema turističkim i lokalnim istorijskim zapisima, šest bombi ostalo je neaktivno, a dve se čuvaju u katedrali kao svedočanstvo događaja koji je mogao da se završi tragedijom.

Za posetioce je taj prizor posebno upečatljiv: u prostoru molitve, među umetničkim i verskim spomenicima, nalaze se i predmeti koji podsećaju na strahote rata. Ono što bi u nekom drugom gradu bilo tek vojnoistorijska zanimljivost, u Tropei je postalo deo kolektivnog sećanja i duboke verske zahvalnosti.

Naravno, čuda pripadaju domenu vere i predanja, a ne dokazanim istorijskim uzročno-posledičnim vezama. Ali upravo način na koji jedna zajednica pamti dramatične događaje govori koliko je ova svetinja važna za njen identitet.

Ikona pred kojom Tropea i danas zastaje

Madona di Romanija nije samo relikvija prošlosti. Ona je i danas zaštitnica Tropee, a njeni praznici okupljaju veliki broj vernika i stanovnika grada.

Posebno se obeležavaju 27. mart, u znak sećanja na zaštitu grada tokom zemljotresa 1638. godine, i 9. septembar, kada se proslavlja godišnjica krunisanja svete ikone. Tada se organizuju verske svečanosti i procesije, a ulice grada dobijaju sasvim drugačiju atmosferu od one na koju su navikli letnji turisti. Ako posetite Tropeu, vredi odvojiti vreme za katedralu. Uđite bez žurbe, pogledajte ikonu i obratite pažnju na tišinu koja se spušta na prostor kada se zatvore vrata za vama. Čak i ako niste vernik, lako ćete razumeti zašto je ova priča toliko duboko ukorenjena u život grada.