#danube

Novi Sad – Evropska Prestonica Kulture

kultura

Novi Sad je jedinstvena sredina specifična po gostoljubivosti, višejezičnosti i otvorenosti. Njegovi žitelji crpe životnu energiju od Dunava, reke koja je oblikovala njihov temperament i obrise njihovog grada.
Glavni grad Vojvodine, pokrajine na severu Srbije, lagano će vas i neosetno uvući u svoj bezbrižan ambijent. Novi Sad poznat je kao grad u kojem se ništa ne radi na brzinu već s merom i natenane, što doprinosi opuštenoj atmosferi kojom retko koji veliki grad može da se pohvali. 
U njemu se nalazi velik izbor mesta za opuštanje – bilo da želite da uživate na obalama Dunava, u šetnji centralnim gradskim ulicama ili ste radije za prirodu i pogled s obližnje planine Fruške gore. 
U okolini Novog Sada naći ćete i brojne etno-restorane i tradicionalne salaše gde možete provesti trenutke odmora nakon šetnje i uživati u raznovrsnoj kuhinji ovog kraja. Tek tada će vam zaista postati jasno zašto se kaže da vreme u Novom Sadu teče sporije.

Ležeran, opušten, okružen plodnom ravnicom s jedne strane, a planinom i rekom s druge, Novi Sad je pravi biser među gradovima Srbije. Njegovu arhitekturu i duh oblikovale su mnoge nacije tokom istorije, a zovu ga još i Srpska Atina i Gibraltar na Dunavu. Kontinuitet kulturnog razvoja Novog Sada ogleda se kroz trajanje i razvoj institucija od nacionalnog značaja, kao što su Matica srpska i Srpsko narodno pozorište. Utisak o tome kako se ovaj grad razvijao od prve polovine 18. do sredine 20. veka možete steći ako šetnju prelepom Petrovaradinskom tvrđavom iskoristite za posetu stalnoj postavci gradskog muzeja.

Novi Sad je univerzitetski centar i grad mladih zbog čega je u 21. veku „zaradio” dve vredne titule – Omladinska prestonica Evrope 2019. i Evropska prestonica kulture 2022. godine. Bezbrižan duh ovog grada, koji privlači sve više ljudi iz svih krajeva sveta, uzeće vas pod svoje a vama neće preostati ništa sem da mu se prepustite. Na desnoj obali Dunava, u Novom Sadu, nalazi se Petrovaradinska tvrđava. Zbog velikog značaja koji je imala za Habzburšku monarhiju tvrđava je nazvana i „Gibraltar na Dunavu”, a tokom vekova svedočila je brojnim borbama za prevlast koje su se odigravale na ovim prostorima.

Po veličini druga tvrđava u Evropi, građena je od 1692. do 1780. godine i odlično je očuvana. Sličnost s vojnim utvrđenjima u Francuskoj vidljiva je na svakom koraku, jer je tvrđava izgrađena po ugledu na francuska utvrđenja graditelja Vobana, a prema projektu austrijskih vojnih inženjera Marsiljija, Kajzersfelda i Vamberga.
Unutar Petrovaradinske tvrđave nalaze se dobro očuvane zgrade koje svedoče o njenoj važnoj odbrambenoj funkciji. Tako ćete, šetajući Gornjim gradom, proći pored arsenala i oficirskog paviljona, kao i pored jednostavne duge kasarne. Toranj sa satom koji se izdiže na Gornjem gradu i gleda na Dunav, omiljena je atrakcija turista zbog svojih „obrnutih kazaljki” –  velika kazaljka pokazuje sate, a mala minute, što ovaj sat čini posebno interesantnim. A kada istražite nadzemni deo Gornjeg grada, spustite se u njegove podzemne odaje i istražite 16 kilometara duge lagume, galerije i hodnike.

Šetajući prostorijama Donjeg grada, gde se nalaze oficirski stanovi, bolnice i kasarna, otkrićete kako je bilo živeti u gradu unutar grada, rezervisanom za čuvare utvrđenja. Nekada moćno vojno uporište, danas je sedište umetnosti i kulture. Tako se na Petrovaradinskoj tvrđavi danas nalaze Opservatorija i Istorijski arhiv, kao i Muzej grada Novog Sada koji je smešten u nekadašnjoj Topovnjači. U podrumskim prostorijama nalaze se brojni ateljei. Na Petrovaradinskoj tvrđavi održava se niz kulturnih i zabavnih manifestacija. Najpoznatija među njima je muzički festival Exit, koji svake godine okuplja na desetine hiljade posetilaca iz svih krajeva sveta. Možete pročitati više o Novom Sadu i turističkim potencijalima Evropske Prestonice Kulture na zvaničnom sajtu Turističke Organizacije Srbije.

Kada ste u Novom Sadu važno je pronaći dobar smeštaj. Nedaleko od užurbanog centra grada i u mirnom delu Novog Sada nalazi se Hotel Vigor – hotel sa najboljim odnosom cene i kvaliteta. Hotel je prve goste primio odmah po otvaranju 1. marta 2008. Hotel nudi kvalitetnu uslugu, potpuno prilagođenu zahtevima savremenog života. Hotel Vigor je organizovan kao GARNI hotel – noćenje sa doručkom. Gosti hotela su uglavnom poslovni ljudi, sportisti, turisti u tranzitu i svi ostali gosti kojima je ova vrsta usluge potrebna.

Za turiste koji su u Novom Sadu bez automobila, dobro je znati da se hotel Vigor nalazi ispred autobuske stanice koja ga povezuje sa centrom grada, glavnom železničkom i autobuskom stajalištem. Dok ste u Novom Sadu možete posetiti i obližnje gradove kao što su Subotica, Sombor, ali i glavni grad Srbije – Beograd, koji je sa Novim Sadom povezan brzom modernom železnicom.

Hotel Vigor je stilski dizajniran i opremljen luksuznim enterijerom, koji uz ljubazno osoblje garantuje prijatan i udoban boravak. Pored izuzetno povoljnih cena, Hotel Vigor nudi: 1 komforan apartman, 2 jednokrevetne sobe, 11 dvokrevetnih soba, 10 soba sa francuskim ležajem, 1 dvokrevetna soba sa pomoćnim ležajem. Svaka soba u hotelu Vigor je opremljena sa: elektronskim sefom, brzim internetom, LCD TV sa satelitskim kanalima, mini barom, direktnom telefonskom linijom, modernim kupatilom sa tušem. Ostali sadržaji hotela Vigor su: restoran sa 40 mesta, hotelski bar, menjačnica, ograđeni parking sa video nadzorom. Hotel Vigor Vam može organizovati sledeće: usluge iznajmljivanja automobila i bicikala, transfer od aerodroma Nikola Tesla ili nekog drugog regionalnog aerodroma do hotela i obrnuto, poslovne sastanke, razgledanje i jednodnevne izlete sa turističkim vodičem. Ujutro ćete biti oduševljeni veoma bogatim doručkom sa srpskim i internacionalnim jelima.

Ramska tvrdjava – obnovljena i otvorena za turiste

kultura

Posle dve godine restauracije Ramska tvrdjava je obnovljena i ponovo je otvorena za turiste. Na samoj kamenoj litici, nizvodno od Smedereva, pažnju privlače obrisi srednjovekovne tvrđave Ram. To je drevni Ramski grad koji poput vojnika na mrtvoj straži čuva ulaz u predvorje Đerdapa.

U sadašnjem obliku, tvrđava je opstala iz vremena turskog sultana Bajazita Drugog. Kažu da je, boreći se na ovim prostorima, zastao da se odmori na uzvišenju odakle se pružao lep pogled na sve četiri strane. Sedeći tako na svom „ihramu“ (ćilimu) on je zaspao, da bi se nešto kasnije probudio okrepljen i preporođen. Tada je naredio da mu se na ovom mestu sagradi tvrđava. Bilo je to moćno, artiljerijsko utvrđenje oko koga su se lomila koplja mnogih carstava.

Uz tvrđavu, čija je rekonstrukcija počela, nalaze se i ostaci hamama i dobro očuvan karavan saraj.
Dva kilometara niže od grada nalazi se rimsko arheološko nalazište Lederata koje otkriva tragove boravka Kelta, Avara, Slovena…
Iz Rama je krenula prva srpska deputacija sa protom Matejom Nenadovićem. Kod Rama se Karađorđe iz izgnanstva vratio u Srbiju. Ovde je službovao, kao carinik, i Vuk Stefanović Karadžić. Kod Rama počinje 70 kilometara duga ramska peščara. Ovde je, pomoću skele, uspostavljena najkraća svakodnevna veza sa Južnim Banatom.

Lepenski Vir – najstarije urbano naselje u Evropi

kultura

Aheološko nalazište Lepenski vir je otkriveno pre više od 50 godina na samoj obali Dunava, u istočnoj Srbiji. Udaljeno je 15 km od Donjeg Milanovca. To je bilo jedno od najznačajnijih arheoloških otkrića na teritoriji Srbije. Kultura Lepenskog Vira je stara oko 8000 godina i predstavljala je potpunu nepoznanicu za arheologe, a nazvana je po lokaciji na kojoj je otkrivena.

Nekoliko činjenica izdvaja Lepenski Vir od drugih sličnih praistorijskih kultura. Na ovom mestu su ljudi živeli konstantno preko 2000 godina i za to vreme su prešli evolutivni put od lovaca i sakupljača plodova do organizovane društvene ekonomske zajednice. Stanovnici Lepenskog Vira bili su prvi urbanisti i graditelji na ovim prostorima jer su pravili kuće koje su u osnovi bile trapezoidnog oblika, prekrivene drvenom kostrukcijom, lišćem i kožom divljih životinja. U kućama se nalazilo ognjište, mali žrtvenik i kamene skulpture koje su predstavljale njihova božanstva. Upravo su te sklupture postale prepoznatljiv znak Lepenskog Vra širom sveta i predstavljaju najstariju umetnost te vrste u Evropi.

Ovaj lokalitet, koji je ime dobio po dunavskom viru, bio je sedište jedne od najvažnijih i najsloženijih kultura praistorije. Tokom iskopavanja otkriveno je sedam sukcesivnih naselja i 136 objekata (kako stambenih, tako i sakralnih) koji su izgrađeni u preriodu od oko 6500. do 5500. godine pre naše ere.

Viminacijum – idealan spoj kulturnog i kongresnog turizma

kultura

Pored brojnih prirodnih atrakcija, ruralnog turizma, gastro i vinskog turizma, Srbija se sve bolje pozicionira kao međunarodni centar kulturnog, kongresnog ali i avanturističkog turizma. Viminacijum – jedinstveni arheološki park, je jedan od najboljih primera kako kombinacija kulturno – kongresnog centra može da se afirmiše kao uspešna turistička priča i bude primer sličnim arheološkim i kulturnim destinacijama širom Srbije ali i Evrope.

Viminacijum je bio najznačajniji grad u rimskoj provinciji Gornja Mezija (Moesia Superior). Ovaj rimski grad je bio prestonica provincije, administrativni, vojni, trgovački i industrijski centar. Pored grada nalazi se kastrum ili legijski logor – jedan od dve najveće fortifikacije u provinciji i centralna tačka u odbrani mezijskog Podunavlja. S druge strane jedinstveni naučni značaj Viminacijuma je u tome što nad antičkim ostacima nema savremenog naselja. Mogući su istraživanje i prezentacija jednog rimskog grada u svim njegovim segmentima. Beograd, Niš, Sremska Mitrovica nalaze se ispod savremenih gradova što onemogućava planska istraživanja, konzervaciju i konačno prezentaciju rimskog kulturnog nasleđa.

Lokalitet je sistematski uništavan vekovima unazad. Nepostojanje realne zaštite uslovilo je dvostruku stalnu pljačku lokaliteta. S jedne strane lokalitet je neprestano prekopavan od pljačkaša koji su tražili zlato i druge dragocenosti. S druge strane seljaci su sistematski razgrađivali arhitektonske ostatke i odnosili nadgrobne spomenike jer su ruševine smatrane izvorom besplatnog građevinskog materijala. Zbog toga danas na površini nema očuvanih objekata, te se svaki oblik njihovih istraživanja i prezentacije mora vršiti putem iskopavanja.

Jedna od najzanimljivijih tački turistima u Viminacijumu je amfiteatar. Delimično rekonstruisan, ovaj rimski amfiteatar nam otkriva mnogo o samom životu i navikama tadašnjeg stanovništva. U središnjem delu amfiteatra, gde su se održavale igre, nalazi se arena ovalnog oblika, približnih dimenzija 55 x 45 m. Ona predstavlja centralni prostor ravne površine pokriven peskom (harena), po kome je i dobila ime. Oko arene se prostire visoki zid, koji je bio fresko oslikan. Ovaj zid odvajao je prostor predviđen za održavanje spektakla od tribina (cavea), koje su bile od drveta. Na osnovu veličine gledališta kapacitet viminacijumskog amfiteatra bio je oko 7000 ljudi. Glavni ulazi, koji se nalaze na dužoj osi građevine, odnosno na istočnoj i zapadnoj strani amfiteatra, bili su flankirani prostorijama manjih dimenzija, namenjenim za čuvanje životinja (carceres). Na kraćoj osi objekta, istražene su supstrukcije svečanih loža (tribunalia), gde su bili smešteni najistaknutiji članovi društva. U okviru objekta su konstatovani i delovi drenažnog sistema, koji je predstavljao veoma važan deo svakog amfiteatra i čija je uloga bila da odvodi vodu van same građevine.

Krajem 3. ili početkom 4. veka viminacijumski amfiteatar je izgubio svoju funkciju. Tada se uništavaju zidovi, odnosi se građevinski materijal, a čitav prostor se polako zatrpava. Tokom 4. veka iznad amfiteatra, pre svega u središnjem i jugozapadnom delu, formirana je kasnoantička nekropola. Odgovore na mnoga pitanja vezana za održavanje gladijatorskih borbi u Viminacijumu, uz ostatke arhitekture, pruža i velika količina pronađenog arheološkog materijala. Na osnovu rezultata arheoloških istraživanja urađena je rekonstrukcija dela amfiteatra. Izgradnjom drvenih tribina i oživljavanjem ovog prostora otvorena je mogućnost da amfitetar posle više vekova postane prostor u kome će se ponovo odvijati spektakli različitih sadržaja, ali svakako različitog karaktera od onih održavanih tokom rimskog perioda.

Terme predstavljaju tipično rimske gradjevine. Kao objekti javnog karaktera pojavljuju se u vreme Carstva kako u Rimu tako i u provincijama. One ne predstavljaju samo mesta za održavanje higijene već i mesta za odmor i razne društvene aktivnosti. Po svom arhitektonskom sklopu terme predstavljaju objekte koji su se razlikovali od grada do grada. Tako se i viminacijumske terme mogu izdvojiti ne samo po svojoj raskoši već i specifičnom arhitektonskom rešenju.

Dug period u kome su bile u upotrebi (I-IV vek) omogućava da se jasno prate pojedine faze u gradnji. Arheološkim iskopavanjima registrovano je ukupno 5 konhi od kojih su 4 u funkciji tepidarijuma (bazeni sa toplom vodom) dok je peta konha predstavljala frigidarijum (bazen sa hladnom vodom). Terme su očuvane u nivou hipokausta na kome se mogu pratiti više faza izgradnje. Ostaci fresko-maltera ukazuju da su terme bile raskošne. Pod starijih termi koji se nalazio na stubićima od opeka bio je prekriven mozaikom. Veliki broj žižaka ukazuje na činjenicu da su terme korišćene i noću.

Mesto koje zauzima posebno mesto u okviru arheološkog parka je Domus scientarium – replika rimske vile koja ima istraživačko-kongresni ali i turistički značaj. Objekat je projektovan u formi rimske ville rustike. Objekat je koncipiran na dva nivoa: nadzemni ili gornji nivo gde su radni i smeštajni prostor i podzemni ili donji nivo gde su muzej, depoi i sale.

Gornji nivo se sastoji od niza atrijuma oko kojih se nalaze kancelarije, laboratorije, kao i prostorije za smeštaj i individualni rad stručne ekipe i smeštaj posetilaca. Pored pomenutog na ovom nivou nalaze se biblioteka sa čitaonicom, dokumentacioni centar, kuhinja sa trpezarijom, replika rimskih termi sa potencijalom manjeg spa centra. Donji nivo je delimično izolovana zona sa povećanom bezbednosti i striktnom kontrolom klime zbog muzejske zbirke i depoa.

Limes park predstavlja novi pristup kongresnom turizmu i letnjim otvorenim školama. Stvoren je u autentičnom okruženju arheološkog parka Viminacium. Čini ga rimski vojni logor, sačinjen kao replika logora pronađenog na lokalitetu Viminacium, visinski poligon sa konopcima, specijalni poligon sa preprekama za obuku rimskih legionara, kao i radioničarski – školski prostor pogodan za izvođenje svih vrsta prezentacija, predavanja, obuka i radionica iz različitih oblasti. Cilj je da se posetiocima, naučnim radnicima i profesionalcima svih uzrasta omogući autentičan doživljaj kroz smeštaj u barakama rimskih legionara, u šestokrevetnim sobama koje su opremljene modernim kupatilima, neophodnim za funkcionisanje u savremenom životu. Programski koncept je osmišljen tako da se na najbolji i najzanimljiviji način posetiocima prikaže svakodnevni život rimskih legionara i da se oseti duh Rimskog carstva.

Posebnu atrakciju u okviru arheološkog parka Viminacijum predstavlja paleontološki park u kome su prezentovani mamuti otkriveni u površinskom kopu Drmnom, a na obodima rimskog lokaliteta. Najznačajniji nalaz predstavlja mamut, očuvan u celosti, poznat kao Vika. Skelet je pronađen svega 350 metara istočno od mauzoleja, a potiče iz pleistocenskih naslaga, sa dubine od 27 metara (milion godina). Prostor na kome je mamut otkopan nalazio se u slivu pradelte reke Morave. Pripada izuzetno retkim vrstama i među najstarijim je na svetu. Do sada je u svetu pronađeno dvadesetak skeleta i to uglavnom tokom 19. veka, ali nijedan od njih nije očuvan na mestu na kome je i nađen. Posebno značajna je činjenica da je skelet ostao u potpuno anatomskom položaju. Zbog toga, ovaj mamut ima poseban značaj.

Najnovije otkriće u okviru arheološkog parka Viminacijum je krma velikog broda sa veslima. Brod je dug 15 metara i smatra se da je star preko 1600 godina, ali kako je sama konstrukcija broda slična i nekim malo ,,mladjim,, konstrukcijama brodova, ostaci su trenutno na analizi i nakon toga će se znati iz kog veka je najnovije otkriće Viminacijuma. Delovi broda su izloženi u paleontološkom parku gde se nalazi i mamut Vika.

Turistička ponuda arheološkog parka Viminacijum je raznolika. Sa jedne strane tu su ture sa vodičem koje se održavaju svakodnevno od 9 do 19 sati. Ture se održavaju na svakih sat vremena i nakon sat ipo vremena provedenih u obilasku Viminacijuma saznaćete mnogo činjenica o životu rimljana na teritoriji Srbije ali čuti i mnoštvo zanimljivih anegdota o samom Viminacijumu. Osim organizovanih tura, arheološki park Viminacijum nudi i degustaciju autentične rimske kuhinje kao i smeštaj u sobama u okviru vizitorskog centra koje su uređene u rimskom stilu. Više informacija o svim ponudama za pojedince i grupe možete pročitati na zvaničnom sajtu Viminacijuma.

Trajanova tabla – misterija istočne Srbije

destinacije

Kao deo operacija protiv Dačana (teritorija današnje Rumunije), rimski carar Trajan je sagradio put od Beograda kroz Đerdapsku klisuru, sve do mesta gde je podigao most na Dunavu (Trajanov most).

Gradnju puta je završio 103. godine, a ceo posao je ovekovečen pločom sa natpisom. Ploča je poznata kao Trajanova tabla (Tabula Traiana). Na tabli je uklesan tekst na latinskom, koji u prevodu glasi: IMPERATOR CEZAR, BOŽANSKOG NERVE SIN, NERVA, TRAJAN AVGUST GERMANIK, VRHOVNI SVEŠTENIK, ZASTUPNIK NARODA PO ČETVRTI PUT, SAVLADAVŠI PLANINSKO I DUNAVSKO STENJE, SAGRADI OVAJ PUT.

Izgradnjom hidroelektrane Đerdap (1969.), rimski put je potopljen, a da bi Trajanova tabla bila sačuvana, odlučeno je da bude isečena i da se podigne 50 metara više. Vidljiva je samo sa Dunava. Izgradnjom hidroelektrane Đerdap, rimski put – jedini kopneni prilaz je potopljen, te je lokalitet vidljiv samo sa Dunava. Lokalitet je pod zaštitom Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture, kao nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja. Za sve planirane sadržaje potrebna je saglasnost nadležnog Zavoda za zaštitu spomenika u Nišu. Za više informacija o obilascima i potencijalima Kladova i Djerdapa posetite sajt turističke organizacije opštine Kladovo.